Lian Karau Dikur (Covalima)-Komunidade agrikultór sira iha Postu Administrativu Suai, Munisípiu Covalima, denúnsia katak tratorista sira ne’ebé servisu iha Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta (MAPPF) husu osan entre US$ 20 to’o US$ 70 ba servisu fila rai. Situasaun ne’e hamosu preokupasaun kona-ba transparénsia no prosedimentu pagamentu ba servisu públiku ne’ebé destina ba agrikultór sira.
Agrikultór João Bosco afirma katak prátika ne’e akontese kada tinan, bainhira tratorista sira ba hala’o servisu fila rai iha to’os agrikultór sira-nian. Tuir nia, agrikultór sira tenke selu osan diretamente ba tratorista, maski sira entrega ona dokumentu kona-ba medida rai ba edifísiu MAPPF iha Covalima.
“Kada tinan trator mai fila rai agrikultór sira-nian, ami sempre selu. Maibé ami la selu diretamente iha edifísiu MAPPF Covalima; ami selu ba tratorista sira tuir osan ne’ebé sira husu,” dehan João Bosco iha suai Covalima (09/10/2026)
Nia hatutan katak, iha tinan sira liubá, montante osan ne’ebé tratorista sira husu varia entre US$ 25 no US$ 30. Maibé, iha tinan ida-ne’e, agrikultór sira hasoru montante ne’ebé aas liu, to’o US$ 60 no US$ 70.
“Iha tempu uluk, sira sempre husu US$ 25, US$ 30, maibé bele to’o US$ 70. Tinan ida ne’e, foin primeira vez ami haree montante US$ 60 no US$ 70,” nia dehan.
João Bosco husu ba autoridade kompetente atu fó esplikasaun klaru kona-ba prosedimentu pagamentu ba servisu fila rai, atu agrikultór sira bele hatene konaba osan ne’ebé tratorista sira husu iha baze legal ka lae.
Nia konsidera katak presiza iha klarifikasaun konaba diferensa entre servisu públiku ne’ebé Ministériu presta no responsabilidade agrikultór sira atu selu kustu operasionál, liuliu bainhira sira la hetan informasaun ofisiál kona-ba montante pagamentu.
“Ami hakarak hatene tanba saida mak ami tenke selu fali osan iha to’os ba tratorista sira, se karik pagamentu ne’e tenke halo diretamente iha MAPPF Covalima,” João Bosco
Hatan ba denúnsia ne’e, Diretór Servisu Munisipál Agrikultura Covalima, Lino Magno, lamenta informasaun kona-ba tratorista sira ne’ebé husu osan husi agrikultór sira. Katak instituisaun ne’ebé nia lidera la fó autorizasaun ba prátika ne’e.
Tuir Lino Magno, bainhira mina ne’ebé Ministériu ka autoridade munisipál disponibiliza hotu ona, agrikultór sira bele sosa mina rasik atu permite kontinuidade servisu fila rai.
“Diresaun Agrikultura Munisipál Covalima la autoriza ema ida atu husu osan husi agrikultór sira. Bainhira orsamentu ne’ebé mai husi Diresaun Agrikultura no Munisípiu uza hotu ona atu sosa mina, agrikultór sira rasik mak bele ense mina ba trator atu fila sira-nia rai, ho kuantidade 40 litru ba kada hektare. Ida-ne’e mak prosedimentu ne’ebé durante ne’e ita jere. Se tratorista sira husu osan, ida-ne’e la’ós autorizasaun husi ami,” nia esplika.
Lino Magno enfatiza katak tratorista sira tenke hala’o knaar tuir lei no prosedimentu ne’ebé vigora, no labele uza naran instituisaun atu husu pagamentu ne’ebé la hetan autorizasaun.
Denúnsia ne’e hamosu nesesidade atu iha klarifikasaun ofisiál kona-ba prosedimentu pagamentu ba servisu fila rai iha Covalima, atu garante transparénsia, responsabilidade no asesu justu ba servisu agríkola ba komunidade.
Jornalista: Moichung